Paniekvrij leren (deel 2)

Vorige week schreef ik over hoe jij nieuwe dingen kunt gaan doen / leren, zonder zo ver buiten je comfortzone te gaan dat je in paniek raakt. Paniekvrij leren dus. Wie wil dat nu niet!? Ik paste hiervoor de theorie van de ‘zone van naaste ontwikkeling’ van Vygotsky toe. Klinkt dat stoffig en heb je geen idee waar ik het over heb? Lees dan hier de vorige blog.

Sowieso ook hier even een geheugen opfrissertje:

In het plaatje zie je het model.

De middelste zone is de comfortzone. Je zit daarin wanneer je denkt: ‘ik kan dit!’. Dus wanneer jou een leerervaring wordt aangeboden die binnen je comfortzone blijft, ga jij je ontzettend vervelen. En leer je dus niks. Noppes. Nada.

De buitenste ring is de paniekzone. Hierin zit de competentie (gedrag, kennis en attitude) die je wilt leren. Maar, mocht je in het diepe gedropt worden, dan zou je vol in paniek raken. En leer je dus niks (behalve angst en dat is niet de bedoeling).

De ring ertussen is de zone van naaste ontwikkeling. Hier leer je het meest. Je stapt wel uit je comfort zone, maar niet zo ver dat je in paniek raakt. Het is de zone die jou helpt uit te komen op de plek waar jij naartoe wilt. Of de ander dus. Want daarover gaat deze blog. Niet jouw leren, maar het leren van jouw doelgroep. En in deze zone zit dan ook direct het ‘harde werken’ van jou als ‘leraar’. Hier kun jij namelijk ‘scaffolds’ (steigers) aanbieden aan je doelgroep. Je geeft jouw kennis en vaardigheden als ‘houvast’, om het leerproces makkelijker te maken. En mocht dat een beetje moeilijk klinken, ik leg er zo meer over uit!

Mogelijk bied jij jouw doelgroep op de een of andere manier leerervaringen aan. Dat kan zijn door middel van (instagram/Facebook of live) workshops, trainingen, coachings- of consultancy gesprekken, noem maar op. Dan komt dit model dus wel van pas. Je wilt namelijk toch niet dat je doelgroep zich gaat vervelen? Of.. in paniek raakt?

Ik ga je meenemen aan de hand van een voorbeeld. Stel, je bent illustratrice. Je wilt een workshop aanbieden waarin je jouw doelgroep portretten leert maken. Het model van vandaag toepassend, kun je dan de volgende stappen doorlopen:

Stap 1. De comfortzone. Vraag jezelf af: wat is op dit moment de comfort zone van je doelgroep? Hoe bekend zijn ze al met illustreren? Welke basisprincipes kennen ze al? Met welke materialen zijn ze wel en niet bekend?

Stel dat je erachter komt dat een deel van je doelgroep nog nooit een portret heeft getekend, behalve op de basisschool bij het vak tekenen en op de middelbare school bij CKV (of hoe ze het tegenwoordig ook noemen). Maar een ander deel van je doelgroep tekent regelmatig, heeft verschillende youtube filmpjes bekeken over de anatomie van een hoofd, en heeft al geëxperimenteerd met potlood en acrylverf. Je verdeelt je doelgroep dan in tweeën. Je kunt ervoor kiezen om met een van die doelgroepen verder te gaan, of bijvoorbeeld twee verschillende workshops aan gaan bieden (beginners en gevorderden).

Stap 2. De gewenste uitkomst. Stel jezelf de vragen: waar wil je doelgroep heen? Wat is de gewenste uitkomst?

De beginners willen als eindproduct een portret mee kunnen nemen, die er beter uit ziet dan de gemiddelde middelbare school tekeningen. Ze willen het gevoel hebben dat ze hier talent voor hebben. Ze willen achteraf een fijne ervaring hebben gehad, wat voor hun betekent; lol hebben met vriendinnen, nieuwe mensen leren kennen. De gevorderden willen achteraf kunnen zeggen dat ze nieuwe technieken en materialen hebben leren kennen en dat hun ‘expertise’ gegroeid is. Een aantal van hen wil zelf aan de slag als illustrator.

Stap 3. De zone van naaste ontwikkeling. Daar horen de volgende vragen bij: welke scaffolds (steigers) kun jij je doelgroep aanbieden om een volgende stap te nemen? Welke kennis kun je hen aanbieden, en welke vaardigheden kun je demonstreren?

Bij de beginnersworkshop bied je alle materialen aan. Het juiste papier, de juiste potloden en de juiste verfmerken, alles zit in de prijs inbegrepen, en de deelnemers mogen een blok papier en twee potloden mee naar huis nemen. Je geeft iedereen een geprinte lijst met ideale basismaterialen mee, en de winkels waar ze deze kunnen vinden. Het zijn merken die vrij makkelijk te vinden zijn in elke hobbywinkel. Je geeft uitleg over de proporties van een hoofd, en demonstreert het tegelijkertijd. Daarna gaat iedereen aan de slag. Je zorgt voor voldoende lekkers op tafel, en er is veel gezelligheid. Je zorgt ervoor dat je iedereen een compliment geeft over het resultaat.

De gevorderden kennen de meeste basismaterialen al. Daarom geef je hen naast dezelfde basislijst, een meer uitgebreide lijst mee met professionele materialen, en bijvoorbeeld buitenlandse webshops waar deze materialen te bestellen zijn. Ook staan er meer verschillende materialen op de lijst dan potloden en verf, zoals houtskool en pastelkrijt. Ze kunnen tijdens de workshop 1 nieuw materiaal kiezen en deze mogen ze mee naar huis nemen (bijvoorbeeld pastelkrijt, houtskool, bijzondere verfmerken, etc). Je geeft plenaire uitleg over twee nieuwe technieken, en laat hen die vervolgens toepassen. Je merkt dat de sfeer in deze groep rustiger is, geconcentreerden. Je last een pauze in, omdat de deelnemers vergeten te drinken. Je zorgt ervoor dat je iedereen zowel een compliment als een tip meegeeft naar aanleiding van het resultaat.

Stap 4. Evaluatie. Je vraagt jezelf steeds af: Is wat ik aanbied uitdagend genoeg? En waar zijn de mogelijke momenten dat het te snel gaat (= potentieel paniekmoment)? Biedt daar nog meer begeleiding. Doe dit voordat je de workshop uitvoert, tijdens, en reflecteer ook nadien door bijvoorbeeld een vragenlijst in te laten vullen.

Naar aanleiding van de vragenlijst van de gevorderdenworkshop kom je erachter dat de workshop goede informatie gaf, maar dat de vaardigheden van je doelgroep niet echt uitgedaagd werden. Er was ook te weinig persoonlijke aandacht. Daarom besluit je om de groepen kleiner te maken, waardoor je meer 1-op-1 begeleiding kunt geven en in kunt zoomen op de verschillen in persoonlijke vaardigheden. Je gaat naast iemand staan en legt de hand op jouw hand, zodat diegene de beweging precies aanvoelt. Deze persoonlijke begeleiding slaat goed aan en na evaluatie blijkt dat je doelgroep hier ook meer voor zou willen betalen.

Zo. Nu is het aan jou.

Jij kunt nu deze stappen elke keer doorlopen wanneer je jouw doelgroep iets wilt aanleren. Dat kan zowel voor betaalde diensten zijn als gratis. En zelfs bij het maken van leermaterialen (bijvoorbeeld een e-book over hoe je je stories beter in kunt zetten op Instagram) kun je deze stappen (losjes) toepassen.

Heel veel succes! En mocht je vragen hebben, laat hieronder een berichtje achter, of neem contact op via de e-mail of m’n social media kanalen.

 

Liefde.

Petra

  • Share post

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *